GÜNDEM
Giriş Tarihi : 17-03-2021 16:48   Güncelleme : 17-03-2021 16:48

Yaygın ve ölümcül bir hastalık!

Kolorektal Kanser Farkındalık Ayı dolayısıyla bilgilendirmede bulunan Kemer İlçe Sağlık Müdürü Dr. Ceren Avanos İnce, ülkemizde hem erkeklerde hem kadınlarda en sık izlenen üçüncü kanser türü olan Kolorektal Kanserin, kanserin erken evrede teşhis edildiğinde büyük ölçüde tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu belirterek, “Diğer bazı kanserlerde olduğu gibi kolon kanserleri de genellikle iyice büyüyene kadar belirti vermezler. Erken tanı konulduğunda kolorektal kanserin tedavisi de daha etkin olabilmektedir” dedi.

Yaygın ve ölümcül bir hastalık!

Şüheda PARTAL

Kemer İlçe Sağlık Müdürü Dr. Ceren Avanos İnce, Kolorektal Kanser Farkındalık Ayı dolayısıyla bilgilendirmede bulundu. Kolorektal kanserin (KRK) yaygın ve ölümcül bir hastalık olduğunu bildiren Dr. Ceren Avanos İnce, “İnsidans ve mortalite oranları dünya çapında önemli ölçüde değişiklikler göstermektedir. En yüksek insidans oranları Avustralya ve Yeni Zelanda, Avrupa ve Kuzey Amerika'da, en düşük oranlar ise Afrika ve Güney-Orta Asya'da bulunmaktadır. Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı'nın bir projesi olan GLOBOCAN’ın 2020 yılı verilerine göre KRK, dünya genelinde en sık tanı alan kanserler arasında üçüncü sırada yer alırken, ölüme neden olan kanserler arasında ise ikinci sıradadır. Söz konusu yıl 1 milyon 931 bin 590 kişinin (%10) kolorektal kanser tanısı aldığı, 935 bin 173 kişinin (%9,4) ise aynı kanser nedeniyle hayatını kaybettiği tahmin edilmektedir. Türkiye Birleşik Veri Tabanı 2016’ya göre ise hem erkeklerde hem kadınlarda en sık izlenen 3. Kanser türüdür” dedi.

‘KARMAŞIK VE PAHALI TEDAVİLERİ ÖNLER’

Kolorektal kanserin erken evrede teşhis edildiğinde büyük ölçüde tedavi edilebilir bir hastalık olduğuna dikkat çeken Dr. Ceren Avanos İnce, “Kolorektal kanserde, tarama programlarının uygulanması ile söz konusu kanserin morbidite ve mortalitesi üzerinde çok olumlu kazanımlar sağlandığı yapılan birçok çalışma ile gösterilmiştir. Kolorektal kanserlerin taranmasındaki temel amaç; ülke çapında oluşturulan ulusal bir tarama programını hedef popülasyona uygulayarak, kolorektal patolojileri henüz premalign veya erken evrede iken tespit etmek, etkin ve basit yöntemlerle tedavi etmek yoluyla invazif kanser sıklığı ile buna bağlı morbidite ve mortaliteyi düşürerek olası karmaşık ve pahalı tedavileri önlemektir. Gerek yaşam kalitesini arttırdığı gerekse de süresini uzattığı bilindiğinden, KRK tarama programı Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilen üç kanser tarama programından biridir” diye konuştu.

‘TARAMALAR 2 YIL BİR ÜCRETSİZ YAPILMAKTADIR’

“Kolorektal kanseri erken evrede teşhis etmenin yolu hastalığı asemptomatik evrede tarama programları ile yakalamaktır” diyen Dr. Ceren Avanos İnce, sözlerine şöyle devam etti:

“Ülkemizde kanser taramalarının yapılması yoluyla kanser vakalarına bağlı ölümleri azaltmak amacıyla Kolorektal Kanser Taraması Ulusal Standartları belirlenmiştir. 50-70 yaş arasındaki kadın ve erkek nüfusa Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Toplum Sağlığı Merkezleri (TSM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) gaitada gizli kan kiti yardımıyla hızlı, pratik ve güvenilir bir şekilde 2 yılda bir ücretsiz olarak tarama yapılmaktadır. 50-70 yaş arasında ise her 10 yılda bir kolonoskopi ile tarama önerilmektedir. Tarama soncunda GGT pozitif olan kişiler, uygun standartlarda kalite kriterlerine göre teşhis merkezlerimize yönlendirilmektedir. Ülkemizde kolorektal kanser tarama oranı yüzde 20-30 civarındadır.”

KOLOREKTAL KANSER RİSK FAKTÖRLERİ

Kolorektal kanserinin riskleri, belirtileri, tanısı, tedavisi ve korunma stratejileri hakkında bilgiler de veren Dr. Ceren Avanos İnce, şunları söyledi:

“KRK geliştirme riski hem çevresel hem de genetik faktörlerden etkilenir. Kolorektal kanserin değiştirilebilir risk faktörleri; aşırı kilolu veya obez olmak, fiziksel olarak aktif olmamak, fazla miktarda işlenmiş veya işlenmemiş kırmızı et tüketimi, sigara dâhil tütün ürünlerinin kullanımı, alkol kullanımı, diyabet ve insülin direnci varlığı ve kolesistektomi. Kolorektal kanserinin değiştirilemez risk faktörleri arasında ise cinsiyet, ileri yaş, ırk ve etnik köken, kişide kalın bağırsak polipleri veya kalın bağırsak kanseri öyküsünün bulunması, kişide inflamatuvar bağırsak hastalığı öyküsü varlığı, ailede kalın bağırsak polipleri veya kalın bağırsak kanseri öyküsünün olması, kalıtsal bir sendromun varlığı, Tip 2 diyabet hastası olunması, akromegali, böbrek transplantasyonu, androjen yoksunluğu tedavisi almış olmak, kistik fibrozis varlığı ve abdominopelvik radyasyon öyküsü.”

KOLOREKTAL KANSER BELİRTİLERİ

“Enfeksiyon, hemoroid, irritabl bağırsak sendromu veya inflamatuar bağırsak hastalığında da sıklıkla izlenebilen aşağıdaki belirtiler, kolorektal kanser habercisi de olabilmektedir: Bağırsak alışkanlıklarında ishal-kabızlık gibi değişikliklerin meydana gelmesi ve bu değişikliklerin birkaç günden uzun sürmesi, bağırsakta tam boşalmama hissi, parlak ya da koyu kırmızı kanla karakterize rektal kanama, dışkının koyu kahverengi veya siyah görünmesine neden olabilecek kanın varlığı, Karında şişkinlik, kramp tarzında ağrı veya gaz şikâyeti, bilinen bir neden olmaksızın kilo kaybı, güçsüzlük ve yorgunluk.”

KOLOREKTAL KANSER TANISI

“Diğer bazı kanserlerde olduğu gibi kolon kanserleri de genellikle iyice büyüyene kadar belirti vermezler. Bu sebeple amaç, daha belirti vermezken tümörü ortaya koymak olmalıdır. Belirtiler gelişmeden önce bir kişinin kanser için taranması, poliplerin ve kanserin erken tanınmasında yardımcı olur. Poliplerin erkenden tanınıp çıkartılması kolorektal kanser gelişimini önleyebilir. Erken tanı konulduğunda kolorektal kanserin tedavisi de daha etkin olabilmektedir. Bu nedenle, genel olarak 50 yaş üstü kişilerde taramaya başlanmalı. Kolorektal kanser için artmış riski olan kişilerde ise tarama programına daha erken başlanmalıdır. Dışkıda gizli kan saptanıp kolonoskopi yapılan kişilerde henüz kanserleşmemiş polip halindeki tümörler tespit edilerek kanser gelişmesi önlenebildiği gibi kanser gelişmiş olan olgularda da erken teşhis ile yaşam süresi ve kalitesi artmaktadır.”

KOLOREKTAL KANSER TEDAVİSİ

“Kolorektal kanserde cerrahi, ilaç tedavisi (kemoterapi) ve ışın tedavisi (radyoterapi) gibi farklı tedavi seçenekleri uygulanmaktadır.”

KOLOREKTAL KANSER KORUNMA STRATEJİLERİ

“Kolorektal kanseri önlemek için atılması gereken en önemli adımlardan biri tarama programı olmakla birlikte, sağlıklı yaşam davranışlarını uygulamak da hem kolorektal kanserden hem de diğer birçok kanserden korunmada önemlidir: Sağlıklı kiloda olmak ve bunu sürdürmek. Kırmızı ve işlenmiş etleri sınırlamak ve daha fazla taze sebze, meyve ve tam tahıl ürünü tüketmek. Posa içeriği yüksek besinlerin tüketimini artırmak. (Posa içeriği en yüksek besinler sırasıyla; kuru baklagiller, tahıllar, sebze-meyvelerdir.), Günde 30-60 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite yapmak (tempolu yürüyüş, bisiklete binme gibi), Sigara ve alkol kullanmamak. Kanser taramalarının en önemli bileşenlerinden biri farkındalık çalışmalarıdır. Mart ayı Kolorektal Kanser Farkındalık Ayı olarak tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de kabul görmüş olup bu süre boyunca çeşitli etkinliklerle konuya ilişkin farkındalık oluşturulmaya çalışılmaktadır.”