GÜNDEM
Giriş Tarihi : 14-11-2021 16:40   Güncelleme : 14-11-2021 16:40

‘Basın Meslek Yasası acilen çıkarılmalı’

Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu’nun 23. Başkanlar Kurulu Toplantısı, 12-14 Kasım tarihleri arasında Trabzon’da gerçekleştirildi. Trabzon Gazeteciler Cemiyeti ev sahipliğinde gerçekleşen ve 9 gazeteciler federasyonu ile 84 gazeteciler cemiyeti başkanı ve basın meslek kuruluşu temsilcisinin katıldığı toplantıda, medya sektöründeki son gelişmeler, sorunlar ve çözüm önerileri tartışıldı. Gazetemiz İmtiyaz Sahibi ve Akdeniz Gazete Sahipleri Derneği Başkanı Ahmet Duran Yenigün’ün de katıldığı toplantı sonrası Sonuç Bildirgesi yayınlandı. Bildirgede, “Yasal kaydı olmayan “sözde basın kuruluşları”, aynı şekilde çalıştırılan internet haber siteleri, yoldan geçen herhangi birini, eline bir fotoğraf makinesi vererek istihdam edebilmektedir. Bu durum, basın mesleğini her türlü istismara açık hale getirmekte, daha da üzücüsü habercilik, tehdit ve şantaj aracı olarak kullanılabilmektedir. Bu durumun üzücü örneklerine birçok şehrimizde tanık olmakta, sözde gazetecilerin tehdit ve şantaj suçuyla gözaltına alındığını haber yapmaktayız. Mesleğimizdeki bu çarpık durumu ortadan kaldırmak için, gazetecilik mesleğini ve bu mesleği kimlerin yapabileceğini düzenleyen “Gazetecilik Meslek Yasası”, teknolojik gelişmeler de göz önüne alınarak günümüz koşullarına uygun olarak mutlaka çıkarılmalıdır” denildi.

‘Basın Meslek Yasası acilen çıkarılmalı’

Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu 23. Başkanlar Kurulu ve Yönetim Kurulu toplantısını yapmak üzere 12-14 Kasım tarihlerinde Trabzon’da bir araya gelen Anadolu basını temsilcileri, sektörün güncel meselelerini masaya yatırdı. Trabzon Gazeteciler Cemiyeti ev sahipliğinde gerçekleşen toplantıya, 9 gazeteciler federasyonu ile 84 gazeteciler cemiyeti başkanı ve basın meslek kuruluşu temsilcisinin yanı sıra Gazetemiz İmtiyaz Sahibi ve Akdeniz Gazete Sahipleri Derneği Başkanı Ahmet Duran Yenigün’ün de katıldı.

DÜNYADA DENGELERİN DEĞİŞTİĞİ BİR DÖNEM

Heros Otel’de yapılan Başkanlar Kurulu’nda konuşan Trabzon Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Ersen Küçük, “Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu 23. Başkanlar Kurulu toplantımıza hoş geldiniz. Düzenlenen bu toplantının meslektaşlarım için hayırlı olmasını temenni ediyorum. Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu 23. Başkanlar Kurulu toplantısıyla Trabzon’da bir arada olmaktan dolayı mutlu olduğumu dile getirmek istiyorum. Günümüzdeki süreçte zor zamanlardan geçiyoruz. Dünyada dengelerin değiştiği bir dönem. Malum 2 yıldır koronavirüsle verilen bir mücadele var. Küresel salgın sıkıntıları katladı, katlamaya da devam bizler basın emekçileri ülkemizin çıkarlarını ön planda tutarak hareket ederken, ekonomik sıkıntılarla da boğuşuyoruz. Gazete, televizyon, radyo ve internet gazeteleri gerçekten zor durumda. Reklam ve ilan gelirleri ile ayakta durmaya çalışıyorlar” dedi.

İNTERNET VE BASIN MESLEK YASASININ ÇIKMASI GEREKİYOR

Küçük, şöyle devam etti: “Bilfiil gazetecilik yapan binlerce basın çalışanını kapsam dışı bırakan yıpranma hakkı konusu çözüm bekliyor. Gazeteci olmayanların önüne geçmek için en acil şekilde internet yasasının çıkması lazım. Ayrıca basın meslek yasasının da çıkarılması gerekiyor. Gerçek şu ki basının sorunlarını meslek örgütleri olarak yerelde bizler, çatı örgütümüz olarak Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu dert ediniyor, ekonomik sıkıntıların çözümü noktasında ciddi çalışmalar yapıyor, çözüm önerilerini de ilgili yerlere ulaştırıyor, takipçisi oluyoruz. Bizim mesleğimiz toplumu ilgilendiren sorunların aydınlatılması için ışık tutar. Yapılan hata ve haksızlıkların giderilmesini sağlayan, başkalarının haklarını savunmak için kendi yaşantısını hiçe sayan bir meslektir. Bu güzel mesleğimizi en güzel şekilde gelecek nesillere bırakmalıyız. Bunun için hepimize sorumluluklar düşüyor. Başkanlarımız bizleri layıkıyla temsil etmeye çalışıyorlar. Onlara destek olmalıyız. Birlikte hareket etmeliyiz. Özetleyecek olursak tüm bu saydığımız talepler hepimizin ortak dilini oluşturuyor. Hepimiz aynı talepleri dile getiriyoruz. Tarihte olduğu gibi günümüzde de destansı görevleri başaran Anadolu Basınının, halkın haber alma hakkını mesleki sorumluluk bilinci içinde fedakarca yerine getirme çabasını tekrar vurgulamak istiyorum. Demokratik sistemin korunması ve geliştirilmesi açısından Anadolu Basınının bu çabası ve üstün gayretinin artık hak ettiği noktaya getirilmesi gerektiği kanaatindeyim. Bizi burada toplamaya vesile olan İçişleri Bakanımız Süleyman Soylu’ya teşekkür ediyorum” dedi.

HER TÜRLÜ İSTİSMARA AÇIK HALE GELDİ

Türkiye Gazeteciler Konfederasyon Başkanı Nuri Kolaylı ise, “Yaklaşık 45 yıllık meslek yaşantımda sorunlar ile karşılaşsam ilk yanıt özgürlük olmuştur. Haberciliğin olmazsa olmaz birinci koşuludur. Demokrasilerin gelişmesi açısından ülkemizde darbe yıllarından bu yana değişmeyen basın özgürlüğünü kısıtlayan maddeler vardır. Özgürlük, demokrasinin olmazsa olmazıdır. Temel gerekliliktir. AB uyum süreci ile başlayan yargı reformuyla 15 yılık süreçte temel kanunlarda değişiklik yapılsa da bu kapsamda değişiklikler dilediğimiz düzeyde olmamıştır. Demokratikleşme temel hak ve özgürlüklerin gelişmesi bakımından tüm iyileştirmelere rağmen mevzuatlar ve uygulamalardan sorunlar yaşandığını dile getiriyorum. İfade ve basın özgürlüğü sorunu çok boyutlu bir yaklaşımla çözümlenebilir. Basın özgürlüğü sorununun bir nedeni de basın meslek yasasının olmamasıdır. Bu yasaya ihtiyaç duyulmaktadır. Dileyen herkes gazeteciyim diyerek mesleğe başlayabilmektedir. Hiçbir kaydı olmayan internet siteleri gazeteci istihdam edebiliyor. Her türlü istismara açık hale geliyor. Şantaj ve tehdit aracı olarak kullanılabiliyor. Yasal düzenleme bulunmuyor. Bu mesleği kimlerin yapabileceğini düzenleyen meslek yasasının günümüz koşullarına uygun olarak yeniden çıkarılmalıdır. Geniş bir katılımla meslek yasası ülkemize kazandırılabilir. Elektronik ortamda yapılan habercilikte sorun yaşanıyor. İnternet haberciliği büyük bir gelişim gösterdi. Kurumsal internet haber siteleri yayınlarına başlayarak sektöre renk kattılar ama bunun yanında kopyala yapıştırtan öteye gitmeyen haber siteleri de boy gösteremeye başladı. Daha da artıyorlar ve internet medyasının düzenlemeye ihtiyacı var” dedi.

YASA YENİDEN ELE ALINMALIDIR

Kolaylı, şöyle devam etti: “Gazetecilik mesleği basın kartına bağlı olmadan yapılan ağır bir iş olarak kabul edilmeli anayasal güvenlik haklarının hizmet süresi geri verilmelidir. 212 yasaya tabi olan herkes yararlanabiliyordu. Meslektaşlarımızın tümü gazeteci olarak sayılmalı. Yerel medya borç yükü altından almıştır. Yasa yeniden ele alınmalıdır. Medya kuruluşlarının özellikle yerel basının koronavirüs salgını nedeniyle ilanlar durdu. Tiraj gelirleri yüzde 80’lere varan oranlarda geriledi. Firmalar reklamları tamamen durdururken basın ilan üzerinden alınan ilanlarda da yüzde 90’lara varan oranlarda azaldı. Medya kuruluşları çalışanlarının maaşlarının ödenmesi bir yana zorunlu giderleri daha ödeyemiyor. Destekler çeşitlendirilerek devam ettirilmeli. Ekim ayında Ankara’da yoğun bir görüşme trafiğinden çıktık. Ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdik. Bazı kanunlarda değişiklik yapılması konusunda görüşlerimizi aktardık. Pandemi de zor bir süreçten geçen yerel basının desteklenmesi gerekirken yıllık 50 milyon lira gelir kaybına uğrayacağına dikkat çektik. Resmi ilanların yerel basın için önem taşıdığını belirttik. Dosya olarak sunduğumuz dosyada yerel gazetelerin basın ilan gelirlerinin çeşitli şekilde devlete geri döndüğünü de söyledik. Önermeyle değişildi ve teklif basına zarar vermeyecek şekilde kabul edildi. Destek veren tüm cemiyet başkanlarımıza sonsuz teşekkürler ediyorum.”

Toplantı sonrası cemiyet başkanları Trabzon'un turistik yerlerini gezdi.

TÜRKİYE GAZETECİLER KONFEDERASYONU 23. BAŞKANLAR KURULU SONUÇ BİLDİRGESİ

Trabzon Gazeteciler Cemiyeti ev sahipliğinde gerçekleşen ve 9 gazeteciler federasyonu ile 84 gazeteciler cemiyeti başkanı ve basın meslek kuruluşu temsilcisinin katıldığı toplantıdan sonra açıklanan TGK 23. Başkanlar Kurulu Sonuç Bildirgesi’nde şu görüşlere yer verildi:

1. BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ

Türkiye Gazeteciler Konfederasyonunu oluşturan 93 basın meslek örgütü olarak ülkemizde öncelikle; darbe dönemlerinden bu yana değişmeyen Türk Ceza Kanunu’nda ve Terörle Mücadele Yasası’nda yer alan basın özgürlüğünü kısıtlayıcı maddelerin kaldırılmasını, basın özgürlüğüne engel olmayacak şekilde yeniden düzenlenmesini istiyoruz.

2. GAZETECİLİK MESLEK YASASI

Ülkemizde bugün dileyen herkes, eğitimine ve bilgi birikimine bakılmaksızın “gazeteciyim” diyerek mesleğe başlayabilmektedir.

Yasal kaydı olmayan “sözde basın kuruluşları”, aynı şekilde çalıştırılan internet haber siteleri, yoldan geçen herhangi birini, eline bir fotoğraf makinesi vererek istihdam edebilmektedir.

Bu durum, basın mesleğini her türlü istismara açık hale getirmekte, daha da üzücüsü habercilik, tehdit ve şantaj aracı olarak kullanılabilmektedir. Bu durumun üzücü örneklerine birçok şehrimizde tanık olmakta, sözde gazetecilerin tehdit ve şantaj suçuyla gözaltına alındığını haber yapmaktayız.

Mesleğimizdeki bu çarpık durumu ortadan kaldırmak için, gazetecilik mesleğini ve bu mesleği kimlerin yapabileceğini düzenleyen “Gazetecilik Meslek Yasası”, teknolojik gelişmeler de göz önüne alınarak günümüz koşullarına uygun olarak mutlaka çıkarılmalıdır.

3. İNTERNET YASASI VE SOSYAL MEDYA DÜZENLEMESİ

Sektörde istihdam sağlayan, gazete ve televizyonlarla eşdeğer habercilik yapan kurumsal internet haber siteleri başarılı örnekler olarak karşımıza çıkarken, internet deyimiyle “kopyala yapıştır” kolaycılığından öteye gitmeyen bazı internet haber siteleri, mesleğimizi ve basın meslek etiğini tehdit eden yaklaşımlar sergilemektedir.

Yasal boşluktan kaynaklanan bu sorunlar, her geçen gün daha da artmaktadır. İstihdam sağlayan, gerçek anlamda habercilik yapan ve kurumsallaşan internet haber siteleri desteklenmeli, bu kurumlarda habercilik yapan meslektaşlarımız da düzenleme yapılarak gazeteci sayılmalı, basın kartı alabilmelidir.

Yıllardır beklenen, ancak detaylarına ilişkin açıklama yapılmayan İnternet Yasası, son dönemde gündeme gelen “sosyal medya” düzenlemesinin gölgesinde kalmamalı, internet ortamında faaliyet gösteren basın kuruluşlarının ve bu kurumlarda görev yapan meslektaşlarımızın sorunları zaman geçirilmeden çözümlenmelidir.

Sosyal medyaya yönelik yasa da çok dikkatli hazırlanmalı, ifade ve basın özgürlüğünü yasaklayıcı değil, kişi hak ve özgürlüklerini savunan, yalan, iftira ve şantaja geçit vermeyen, bilgi kirliliğine yol açmayan nitelikte maddeler içermelidir.

4. MESLEKTAŞLARIMIZIN ÇALIŞMA KOŞULLARI

2022 yılına girmeye hazırlandığımız günümüzde, basın çalışanlarının çalışma koşulları ne yazık ki gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler düzeyinde değildir.

Hatırlatmakta yarar var ki; Gazetecilik mesleğinin özellikleri, çalışma koşullarının zorlukları, toplumsal işlevi, kamuoyu oluşturma gibi önemli bir hizmet görmesi ve bunu doğru ve kamuoyu yararına yapacak imkân ve güce sahip olabilmesi, kendine özgü özel bir yasal düzenlemeye ihtiyaç gösterdiğinden ”5953 sayılı kanun” çıkarılmıştır.

Yaklaşık 70 yıl önce, 20 Haziran 1952'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5953 sayılı kanunda, 1961 yılında kapsamlı bir değişikliğe gidilerek meslektaşlarımıza önemli kazanımlar sağlanmıştır. Yıpranma hakkından yıllık izinlere, tazminat hakkından fazla mesaiye kadar geniş bir yelpazedeki bu kazanımlar, aradan geçen süre içerinden bir bir değiştirilmiş ve birçoğu geri alınmıştır.

Bu yasanın günümüz koşullarına uygun olarak yeniden düzenlenmesi sadece biz gazetecilerin değil, toplumumuzun bir ihtiyacı haline gelmiştir. 5953 Sayılı Kanun; yıpranma hakkından yıllık izinlere, tazminat hakkından fazla mesaiye kadar geniş bir yelpazede ele alınarak, elektronik medyayı da kapsayacak şekilde güncellenmelidir.

Gazetecilik mesleği basın kartı sahibi koşuluna bağlı olmadan yapılan ağır ve tehlikeli bir iş olarak kabul edilmeli, gazetecilerin Anayasal sosyal güvenlik hakkının sonucu olan fiili hizmet süresi zammı geri verilmelidir.

Mesleğimizin kanıtı olan basın kartları da, basın meslek kuruluşlarının söz sahibi olduğu kurullarca yerelde verilmelidir.

5. TELEVİZYON YAYINCILIĞI VE SORUNLARI

Türkiye genelinde yerel, bölgesel ve ulusal yayın yapan televizyon kanallarının ortak sıkıntısı Turksat yayın ücretleri, RTÜK’e ödenen ücretler gibi diğer yayın mecralarında olmayan ücretlendirmeler nedeniyle girdi maliyetlerinin artmasıdır.

Özellikle yerel ve bölgesel yayın yapan televizyon kanalları büyük bir borç yükü altında kalmıştır. RTÜK Yasası günümüz koşullarına göre mutlaka yeniden ele alınmalı, RTÜK gelirlerinin bir bölümü, kurumsal yerel radyo ve televizyonlara destek olarak verilmelidir.

Yerel yayıncıların ödediği 10 yıllık yayın lisans bedeli de acilen düşürülmeli, yerel ve bölgesel yayıncıların gelirlerine uygun hale getirilmelidir.

Yerel yayıncılar açısından benzer sorunun yaşandığı TÜRKSAT yayın iletim ücreti de aynı çerçevede değerlendirilmeli ve acilen düşürülmelidir.

RTÜK üye seçimlerinin bir bölümü meslek örgütleri tarafından belirlenmelidir.

6. KORONAVİRÜS’ÜN BASINA ETKİLERİ

Medya kuruluşlarının, özellikle de yerel basının ilan ve reklam gelirleri, koronavirüs salgını ile birlikte kelimenin tam anlamıyla durmuştur. Pandemi döneminde basılı gazetelerin tiraj gelirleri de yüzde 60 ile yüzde 80’lere varan oranlarda gerilemiş, yerel televizyonların reklam gelirleri adeta sıfırlanmıştır.

Bu süreçte firmalar reklamları tamamen durdururken, Basın İlan Kurumu üzerinden alınan resmi ilanlar da, icra ve ihale ilanlarının yayınlanmaması sonucu yüzde 90’lara varan oranlarda azalmıştır.

İlan, reklam ve tiraj gelirlerinden mahrum kalan medya kuruluşları, basın çalışanlarının maaşlarının ödenmesi bir yana, zorunlu giderlerini ödeyemeyecek duruma gelmiştir.

Bu aşamada uygulamaya konan “kısa çalışma ödeneği”, bu ödenekten yararlanma olanağı bulunan kuruluşları için ilk aşamada can suyu olmuştur.

Medya kuruluşlarının Koronavirüs krizinden çıkması için gündeme getirdiğimiz çözüm önerilerimizi, Türkiye Gazeteciler Konfederasyonunu oluşturan 93 meslek kuruluşu olarak Trabzon Başkanlar Kurulu toplantısı vesilesiyle bir kez daha Türkiye gündemine getirmek istiyoruz;

A) Medya sektöründe faaliyet gösteren gazete, televizyon, radyo ve kurumsal internet haber siteleri için “kredi ve hibe” niteliğinde maddi kaynak sağlanmalıdır. Medya kuruluşlarına banka sicil durumuna bakılmaksızın miktarı yayın kapasitelerine göre belirlenecek yüzde 50’si hibe, yüzde 50’si faizsiz kredi olmak üzere maddi kaynak sağlanmalıdır.

B) Medya kuruluşlarının birikmiş SGK ile diğer vergilerinde indirim yapılmalı, indirim sonrası hesaplanacak borç taksitlendirilmelidir.

C) Gazete, televizyon, radyo ve kurumsal internet haber sitelerinde görev yapan basın çalışanlarına ve diğer basın kartı sahibi gazetecilere, faizsiz kredi verilmelidir.

D) Televizyon kuruluşlarından alınan uydu bedellerinde indirim yapılarak taksitlendirilmeli, RTÜK payları bir süre alınmamalıdır.

E) Yerel basın kuruluşları, belediyeler ve kamu kurumları tarafından ilan ve reklamlarla desteklenmelidir. THY, Vakıfbank, Ziraat Bankası gibi kamu kurumlarının ilanları yerel medyaya da yönlendirilmeli, ayrıca bakanlıklar ücretli “Kamu Spotu” ve “Zorunlu Yayın” desteği vermelidir.

7. BASIN İLAN KURUMU DESTEKLERİ

Ekim ayında “Vergi Usul Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” TBMM gündemine gelmiştir. Yerel gazetelerin yıllık yaklaşık 50 milyon TL gelir kaybına uğramasına neden olacak bu teklif, AK Parti, CHP, MHP ve İYİ Parti’li siyasetçilerle TGK yönetimi olarak gerçekleşen görüşmelerimiz sonucu önerge ile değiştirilmiş, yerel basının resmi ilan kaybına neden olacak düzenleme değişiklik teklifinden çıkarılarak, teklif, basına zarar vermeyecek düzenlemeyle kabul edilmiştir.

Yerel basın kuruluşlarımız büyük bir felaketin adeta eşiğinden dönmüşken, 4 Kasım tarihinde "5. Yargı Paketi” adı altında TBMM Başkanlığı’na sunulan ve 8 ayrı kanunda değişiklik öngören 54 maddelik teklif de, yerel gazetelere icra iflas kanunu kapsamında verilen ilanlarda değişikliğe gidilerek benzer şekilde yerel basının ilan kaybına uğramasını öngörmektedir.

Bu değişiklik teklifinin kabul edilmesi halinde, yerel gazetelere verilen icra iflas ilanlarında önemli oranda düşüş yaşanacaktır. Oysa Türkiye Gazeteciler Konfederasyonunu oluşturan 93 basın meslek kuruluşu olarak her fırsatta, yerel basının güçlenmesi ve desteklenmesi çağrısında bulunuyoruz.

Başta teklifi veren AK Parti olmak üzere siyasi partilerin bu yanlıştan da dönmesini istiyor, “Vergi Usul Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”nde nasıl yerel gazeteler lehine düzenleme yapıldıysa, 5. Yargı Paketi’nde de aynı şekilde basın lehine değişiklik yapılması gerektiği çağrısında bulunuyoruz.

Yerel basınımız Basın İlan Kurumu aracılığıyla desteklenmeye devam edilmeli, destekler gelişen ekonomik koşullara bağlı olarak arttırılmalı, BİK tarafından uygulanan ilan tarifesi enflasyonda gözlenen artış da göz önüne alınarak güncellenmelidir.

Kamuoyunun bilgisine saygıyla sunulur…

(Haber Merkezi)