Advert
Nedir Bu Duygusal Zeka?
Yılmaz KARAÖZ

Nedir Bu Duygusal Zeka?

Bu içerik 249 kez okundu.
Advert

Yarenler, ne kadar başarılı olacağımız neye bağlı? Ne kadar mutlu olacağımız belli mi? Ne kadar başarılı ya da mutlu olduğumuz IQ’ya değil de EQ’ya bağlı olduğunu son yıllarda yapılan tüm araştırmalar göstermekte. Peki nedir bu EQ denen şey? Duygusal zeka, duygusal farkındalık düzeyimiz ve duygularla başa çıkabilme becerimizdir. Ne kadar yüksekse, mutluluk ve başarı da o kadar yakın. O zaman çocuklarımızın duygusal zekasını yükseltmeye biraz vakit ayırmak istedik.

 

“Duygusal Zekâ” kitabinin yazarı Daniel Goleman’a göre duyguları ilk öğrendiğimiz yer aile ortamı. İçinde büyüdüğümüz aile, ebeveynlerimizin yaptıkları Bizlere kendimiz hakkında nasıl hissetmemiz gerektiğini, hislerimizi nasıl yorumlayacağımızı, nasıl davranacağımızı, korkularımızı ya da umutlarımızı nasıl ifade edeceğimizi öğretiyor. Bu süreçte önemli olan ebeveynlerin çocuklara neler söylediği ya da nasıl davrandığından ziyade, kendi aralarında, duygusal sıkıntılar yaşandığında, eşler arasındaki ilişkilerinde kendi duygularıyla nasıl başa çıktıkları sanki beynimize kazınır.

 

Aslında herhangi bir değişiklik ya da müdahalede bulunmaksızın yaşamımıza devam ettiğimiz sürece, ebeveynlerimizden öğrendiğimiz, dolayısıyla çocuklarımıza da aktardığımız bir dizi beceri söz konusu. Farkındalık oluşturacağını umduğumuz bu yazı ile, sadece çocuklarınızın duygusal zekasını yükseltmenizi değil, aynı zaman kuşaktan kuşağa aktarılacak mutluluk ve başarı öyküleri oluşturmanızı umuyoruz.

 

Çocuklarımızın öfke ve mutsuzluklarına yönelik gösterdiğimiz tepkiler çocuklarımızın duygusal zekasını belirliyor.  Duygusal zekası da, çocuklarımızın sosyal ilişkilerini, akademik başarılarını, problem çözme becerilerini ve duygusal gelişimlerini tamamlıyor.

 

Duygusal Zekası Yüksek Babalar

Araştırmalarımızda ortaya çıkan bir diğer şaşırtıcı sonuç babalar ile ilgilidir. Babaların ebeveynlik stillerine duygu koçluğunu entegre etmeleri, yani çocuklarının duygularının farkında olmaları ve problem çözmede onlara yardımcı olmaları, çocukların okul başarılarını ve sosyal ilişkilerini direkt olarak etkilemektedir. Annelerden çok daha güçlü bir biçimdebabalarda bu olgu karşımıza çıkmaktadır.

 

Duygusal Zekayı Belirleyen Ebeveynlik Tarzları

Her konuda olduğu gibi bu konuda da bir sınıflamaya gidiyoruz. John Gottman, 40 yıla yakın bir süredir ilişkileri, evlilikleri araştıran, onlarca kitabın ve yüzlerce araştırmanın altında imzası olan bir duayen. Duygusal zekaya ilişkin ise bilimsel lüteratürde çok kilit bir isim; ailelerin çocukların duygusal zekalarını yükseltmeleri konusunda kapsamlı çalışmalar yapan bir araştırmacı. Aynı zamanda “Duygusal Zekası Yüksek Çocuklar Yetiştirmek – Raising Emotionally Intelligent Children” kitabının da yazarı. Duygusal tepkiler açısından aileleri John Gottman’ın yaptığı araştırmaya dayanarak şu şekilde sınıflandırabiliyoruz:

• Duygularla başa çıkma konusunda çocuklarına yol göstermeyenler:

Duyguları Yok Sayan Aileler: Çocuklarının negatif duygularını görmezden gelirler, ciddiye almazlar ve önemsizleştirirler.

Duyguları Reddeden Aileler: çocuklarının negatif duygu ifade ettiklerinde onları eleştirirler, azarlarlar ve cezalandırırlar.

• Aşırı Hoşgörülü Aileler: çocuklarının duygularını kabul ederler, çocuklarıyla empati kurarlar. Fakat onların davranışlarını yönlendirme ve sınır koyma konusunda yetersiz kalırlar.

• Duygusal Zekayı Yükselten Aileler

Duygu Koçluğu Yapan Aileler: Çocuklarının duygularıyla yakından ilgilenen ebeveynlere “Duygu Koçları’” diyoruz. Söz konusu ebeveynler çocuklarına hayatın iniş ve çıkışlarıyla başa çıkma stratejileri öğretirler, çocuklarının öfke, korku ya da üzüntülerini ifade etmelerine karşı çıkmazlar ve çocuklarının olumsuz duygularını görmezden gelmezler. Negatif duyguları ifade etmeyi hayatın bir parçası olarak görürler; duygusal anları kendi avantajlarına çevirip çocuklarına önemli hayat dersleri vermek ve onlarla yakınlaşmak için kullanırlar.

Duygu Koçları ne yaparlar? Diğer ebeveynler ne yaparlar? Ve sizin ebeveynlik tarzınız ne? Duygu koçluğu yapmak için atmanız gereken adımlar neler? Sizler için bu sorulara cevap vermek veya aramak iyi bir duygu koçu olmakla sonuçlanır.

 

Duygusal Zekanın Yüksek Olması Neyi Sağlar?

• Duygusal zekası yüksek çocuklar fiziksel olarak daha sağlıklı olurlar

• Duygusal zeka yükseldikçe akademik başarı artar

• Duygusal zekası yüksek çocuklar arkadaşlarıyla daha iyi anlaşırlar, davranış problemleri azalır ve şiddete daha az eğilimli olurlar

• Duygusal zekanın yüksek olması, çocukların psikolojik açıdan daha sağlıklı olmasını sağlar

• Duygusal zekası yüksek çocuklar, aile içi kavgalardan ya da boşanmanın yıkıcı etkilerinden korunurlar

• Duygusal zekası yüksek çocuklar, ebeveynleri ile daha yakın ilişkiler kurar; ebeveynlerine daha saygılı ve samimi davranırlar

• Duygusal zekası yüksek çocuklar problem çözmede daha başarılı, stres yaratan yaşam olayları karşısında daha dayanıklıdır

• Duygusal zekası yüksek çocuklar riskli davranış ve alışkanlıklardan uzak dururlar

• Duygusal zekası yüksek çocukların ailelerine ve onların değerlerine gösterdikleri uyum çok yüksek, disipline ilişkin sorunlar yaşama olasılıkları çok düşüktür

• Duygusal zekası yüksek çocuklar daha mutlu olan, olumlu duyguları yoğun deneyimleyen çocuklardır

 

Unutmayın; öğretmenler, aile büyükleri ve etraftaki diğer yetişkinler çocuğunuza duygu koçluğu yapma görevini üstlenebilirler, ancak bu işteki asıl sorumluluk anne babalarındır. Günün sonunda, çocuğunuzla ilgili sorumlulukları alan ve kuralları koyan siz olacaksınız. Ve çocuğunuzun tüm yaşamı boyunca siz, öğrettiklerinizle, aktardıklarınızla onun yanında olacaksınız.

 

Duygusal Zeka ve Boşanma

Araştırma sonuçları duygu koçluğunun, çocukları aile içi problemler ve boşanmanın yıkıcı etkileri açısından koruyucu olduğunu gösterir. Bilindiği üzere günümüzde evliliklerin neredeyse yarısı boşanma ile sonuçlanmaktadır. Bu durum da bildiğiniz gibi pek çok araştırma sonucunda göre, birtakım riskleri beraberinde getirir: okul başarısızlığı, diğer çocuklar tarafından reddedilme, depresyon, sağlık problemleri ve anti sosyal davranışlar. Bugün iyi biliyoruz ki, bu sonuçlar ancak duyguların yok sayıldığı, reddedildiği ya da aşırı müsamaha ile çocukların yetiştirildiği aileler için geçerli. Yapılan tüm araştırmalar, ebeveynleri sürekli kavga eden çocukların sosyal, akademik ya da psikolojik açılardan zorluklar yaşadıklarını; çatışma içinde büyüyen çocukların bağışıklık sistemlerinin çok düşük olduğunu ve kolay hastalandıklarını da göstermektedir.

 

Çocuğunuz mutsuz bir evde büyümemeli. Boşanma, duygusal farkındalığı yüksek ve olumlu-olumsuz duygularla iyi başa çıkabilen ebeveynler arasında gerçekleştiğinde, yani duygusal zekanın yüksek olduğu bir evde gerçekleştiğinde, çocuklar için yıkıcı değil, doğal bir yaşam deneyimi haline gelmektedir.

 

Duygusal Zekayı Yükselten Ebeveynler: Duygu Koçları

 

Artık duygusal zekanın önemini biliyoruz. Peki nasıl yükselteceğiz?

• Önce “Ne Yapmayalım?” Ona bakalım…

• Ardından “Sizin Ebeveynlik Tarzınız Ne?”  Bunu anlayalım…

• Sonra da “Duygu Koçluğu’nun 5 Adımı”nı öğrenelim:

1. Çocuğum Ne Hissediyor?

2. Aslında Bu Bir Fırsat

3. Duygularını Fark Edin ve Onaylayın

4. Kendini İfade Etmesine Yardım Edin

5. Problem Çözmeyi Öğretin

 

           Unutmayın yarenler, duygu koçluğu yapan aileler tüm duyguları kabul ederler ancak tüm davranışları kabul etmezler. Duygusal zekasını yükseltmeniz demek, çocuğunuza sınır da koymanız gerektiğini bilmektir. Ancak bunu yaparken, duygular konusunda da çocuğunuza koçluk vermeniz demek…

Muhabbetle kalın…

DİĞER YAZILAR
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X