İşçinin fazla mesai-ulusal bayram ve genel tatilde çalışma alacağı

İşçinin iş kanunda haftada ne kadar çalışacağı düzenlenmiştir. Buna göre 4857Sayılı İş Kanunu’nun 63. Maddesinin 1. Fıkrası ile ise yine “genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saat” olarak düzenlenmiştir. Fazla mesai tatil günlerinde ya da haftalık 45 saatin üzerinde yapılan çalışmalarda ücretlendirme konusu her zaman işçi ve işverenler arasında anlaşmazlıklara sebep olmuş ve iş mahkemelerinde en çok taşınan konulardan biri halini almıştır.
Bu makale 2016-07-04 13:01:40 eklenmiş ve 1082 kez görüntülenmiştir.
Av. Ertuğrul Yalçın

FAZLA MESAİ ALACAĞI

İşçinin iş kanunda haftada ne kadar çalışacağı düzenlenmiştir. Buna göre  4857Sayılı İş Kanunu’nun 63. Maddesinin 1. Fıkrası ile ise yine “genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saat” olarak düzenlenmiştir. Fazla mesai tatil günlerinde ya da haftalık 45 saatin üzerinde yapılan çalışmalarda ücretlendirme konusu her zaman işçi ve işverenler arasında anlaşmazlıklara sebep olmuş ve iş mahkemelerinde en çok taşınan konulardan biri halini almıştır.

FAZLA MESAİ ALACAĞININ HESAPLANMASI

Fazla Mesai Alacağı, Fazla çalışma mesai yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanunu’nun 68. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az on beş dakika, dört saatten fazla ve yedi buçuk saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve günlük yedi buçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir. Uygulamada yedi buçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. 4857 sayılı Kanun’un 63. maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi on bir saati aşamayacağından, 68. maddenin belirlediği yedi buçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok on bir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde on bir saate kadar olan (on bir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, on bir saatten fazla çalışmalarda ise en az bir buçuk saat olarak verilmelidir.

FAZLA MESAİ ALACAĞINDA İSPAT

Fazla Mesai Alacağı ispatı konusunda iş yeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, iş yeri iç yazışmaları, delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle ispatlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları şahit beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada gözönüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille söz konusu olabilir. Buna karşın, bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda dahi, işçinin geçerli bir yazılı belge ile bordroda yazılı olandan daha fazla çalışmayı yazılı delille ispatlaması gerekir.

Fazla çalışma alacağının hesabında hakkaniyet indirimi nedir ve neden yapılır ? 

Esasında; İş Kanununda fazla çalışmanın ispatı ile ilgili olarak özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle fazla çalışmanın ispatında ispat yükü genel hükümlere tabidir. Dolayısıyla fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi kural olarak bu iddiasını; fazla çalışma yaptığı gün ve saatleri ispat etmek zorundadır. Fiili bir olgu sözkonusu olduğundan, kural olarak işçi, fazla çalışma yaptığını her türlü delille ispat edebilir, tanık da dinletebilir. 

Fazla çalışmanın yazılı belgelere, işveren kayıtlarına veya kesin delile değil, tanık anlatımına dayalı olması durumunda, mahkemece; fazla çalışma yapılan süreler tespit edilirken; işçinin uzun süre her gün fazla çalıştırılmasının hayatın olağan akışına ve insan doğasına uygun düşmeyeceği, yaşam tecrübelerine göre hiç hastalanmadan veya evlenme, ölüm, doğum, özel işleri gibi mazereti çıkmadan yıllarca sürekli çalıştığının kabul edilemeyeceği, işyerindeki üretim faaliyeti ve işçinin üstlendiği işin niteliği dikkate alınmadan sürekli iş gördürüldüğünün varsayılamayacağı, işçinin ara dinlenmesi, hafta tatili, yıllık izin, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde hiç dinlenme hakkını kullanmadan çalıştığının düşünülemeyeceği gözönünde tutularak, belirlenen fazla çalışma süresinden hakkaniyet indirimi yapılması gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir. 

Fazla çalışmanın yazılı delil ile ispatlanması halinde hakkaniyet indirimi yapılması mümkün değildir 

Fakat Fazla çalışma tanıkla ispatlandığında Mahkemece hakkaniyet indirimi yapılacaktır. Peki Mahkemece yapılması gerekli olan hakkaniyet indirimi nedir ? Hesaplanan alacağın %20'si mi %30'u mu yoksa %50'si midir 

SONUÇ

1- Fazla mesai alacağı işçi tarafından her türlü delil ile ispatlanabilir

2- Fazla mesai alacağı yazılı belge ile ispatlanmış ise hakkaniyet indirimi yapılmaz. 

3- Fazla Mesai alacağı tanık ile ispatlanmış ise, Mahkemece makul bir oranda hakkaniyet indirimi yapılması gerekir. 

4- %50 oranında uygulanan hakkaniyet indirimi hakkın özünü zedelediği için makul değildir. 

5- Uygulamada mahkemeler %25-30 aralığında indirim yapmaktadır. 

ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİL ÇALIŞMASI

4857 sayılı iş Kanunu'nun 44. maddesine göre, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılabilecektir. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gereklidir. Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmelerine hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatillerde işçilere tanınan haklara, ücretli izinlere ve yüzde usulü ile çalışan işçilerin bu kanunla tanınan haklarına aykırı hükümler konulamaz. Bu hususlarda işçilere daha elverişli hak ve menfaatler sağlayan kanun, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya gelenekten doğan kazanılmış haklar saklıdır.

Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri, 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'la belirlenmiştir. Buna göre ulusal bayramlar ve genel tatiller aşağıdaki gibi olacaktır; 

Ulusal bayramlar ve genel tatiller

Yılbaşı günü (1Gün)

Ulusal bayram

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı (28 Ekim günü 13.00'da başlar) (1,5 gün)

Genel tatil günleri 

Resmi bayramlar

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı (1 gün)

19 Mayıs Atatürk'ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı (1 gün)

30 Ağustos Zafer Bayramı (1 gün)

-Dini bayramlar

Ramazan Bayramı (arife günü 13.00'da başlar) (3,5 gün)

Kurban Bayramı (arife günü 13.00'da başlar) (4,5 gün)

tatil kabul edilmektedir. 29 Ekim'de özel işyerlerinin kapanması zorunludur. Mahiyetleri itibariyle sürekli görev yapması gereken kuruluşların özel kanunlarındaki hükümler saklıdır. Ancak, 29 Ekim günü özel işyerlerinin kapatılması gerekirken buna uymamanın müeyyidesi kanunda gösterilmemiştir. Yargıtay'da kanunsuz suç ve ceza olmaz prensibinden hareketle buna ilişkin davaları reddetmiştir.

4857 sayılı kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenecektir. Uygulamada bazı işyerlerinde kanunun yanlış yorumlanmasından dolayı, ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışılması halinde ücretin yüzde 100 zamlı ödendiği görülmektedir. Oysa ki, ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışılması halinde, normal ücretinin dışında ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenecektir. Örneğin, 30.08.2005 tarihinde, 1 günlük 30 Ağustos Zafer Bayramı resmi tatil olup, işçi çalışmaması halinde, 488,70.-YTL brüt asgari ücret alacaktır. Ancak, 30.08.2005 tarihinde çalışırsa 1 günlük yevmiye (16,29.-YTL) ile birlikte toplam 504,99.-YTL brüt ücret alacaktır.

Parça başına, akort, götürü veya yüzde usulü ile çalışan işçilerin tatil günü ücreti, ödeme döneminde kazandığı ücretin aynı süre içinde çalıştığı günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır. (4857/49 Mad.) Bu şekilde hesaplanan ücret, ulusal bayram veya genel tatil günlerinde çalışan işçiye ödenecektir.

2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'da, ulusal bayram ve genel tatil günleri cuma günü sona erdiğinde müteakip cumartesi gününün tamamının tatil olacağı hükme bağlanmıştır. İş Kanunu'na göre, işçinin yıllık izin hakkını kullanırken, yıllık izine rastlayan hafta tatili ve genel tatil günlerine ait ücreti de ayrıca ödenecektir. Normal ücret, hafta tatili ücreti ve genel tatil ücreti genellikle ay sonunda ödendiği halde, izin ücreti, izin kullanmadan önce peşin olarak ödenecektir.

Genel tatilde yapılan çalışma, işgünlerinde ise, yapılan çalışmanın fazla mesai olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Ancak, hafta tatiline denk gelen genel tatil gününde çalışılması halinde yapılan bu çalışma hafta tatilinde çalışma olarak değerlendirilecek ve yüzde 50 zamlı olarak ödenecektir.

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
Döviz Kurları
Arşiv Arama
- -
Anket
Kemer Gözcü :: Antalya Kemer\\\'in Günlük Haber Portalı, Antalya Kemer\\\'den Haberler, Kemer Haberleri
© Copyright 2001 Kemer Gözcü. Tüm hakları saklıdır. Bu site Gazi SOFT haber yazılımı alt yapısı ile yapılmıştır.
GÜNDEM
Kadına Şiddet
Anayasa Haberleri
Trafik Kazaları
Yerel Seçimler
SPOR
Galatasaray
Fenerbahçe
Spor Haberleri
Şampiyonlar Ligi
SİYASET
Recep T. Erdoğan
Devlet Bahçeli
Kemal Kılıçdaroğlu
AKP Haberleri
EĞİTİM
Eğitim Haberleri
Eğitim Bakanlığı
A.Ö.L.
Eğitim Portalı
DÜNYA
Avrupa Haberleri
Amerika Gündemi
Suriye İç Savaş
Arıkan Meselesi